ik weet niet meer waar mijn geld vandaan komt wat nu

Oud geld zonder bewijs is een bekend probleem, geen doodlopende weg

Als je niet meer kunt bewijzen waar je geld vandaan komt, betekent dat niet automatisch dat je in de problemen komt. Banken en andere instellingen vragen dit omdat zij verplicht zijn om te weten waar het vermogen van hun klant vandaan komt. Dat heet cliëntenonderzoek: onderzoek naar wie je bent en hoe je aan je geld komt. Voor geld van lang geleden — een erfenis, een verkochte zaak, spaargeld van vroeger — is een compleet bewijs vaak niet meer te vinden. Dat is normaal, en instellingen weten dat.

Wat wel helpt, is zoveel mogelijk verzamelen van wat er nog is: oude bankafschriften, een akte van een erfenis, een verkoopovereenkomst, een aanslag van de belastingdienst uit dat jaar. Ontbreekt een officieel stuk, dan kan een eigen verklaring — een geschreven uitleg van hoe het geld is ontstaan — soms al een deel van het gat vullen. Of dat voldoende is, bepaalt de instelling die de vraag stelt. Dat is ook precies waarom het cliëntenonderzoek van een bank soms wat losser aanvoelt dan een simpel formulier: de bank moet zelf inschatten of het geheel overtuigend genoeg is, en dat verschilt per bank en per situatie.

Waar deze vraag wettelijk vandaan komt

De verplichting voor banken om de herkomst van vermogen te onderzoeken staat in de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Deze wet verplicht instellingen tot cliëntenonderzoek, en bij een hoger risico moet dat onderzoek uitgebreider zijn — inclusief vragen over de bron van het vermogen. De Wwft is de Nederlandse uitwerking van de Europese antiwitwasrichtlijn (Richtlijn 2015/849), die onder meer vastlegt wie als uiteindelijk belanghebbende van een vermogen of onderneming geldt. Geen van beide bronnen schrijft voor welk bewijs precies genoeg is bij oud geld — dat is een beoordeling die de instelling zelf maakt, per geval. Vraagt een andere partij, zoals een notaris, later weer naar dezelfde herkomst? Dat komt doordat de notaris een eigen wettelijke onderzoeksplicht heeft, los van wat de bank al heeft vastgelegd.