waarom moet ik bij de bank en de notaris allebei uitleggen waar mijn geld vandaan komt

Beide moeten zelf onderzoek doen, ieder voor zich

Bank en notaris vragen allebei naar de herkomst van uw geld omdat ze allebei, los van elkaar, verplicht zijn dat te onderzoeken. Het is geen kwestie van slecht communiceren of dubbel werk voor de vorm. De wet legt de plicht bij iedere instelling apart neer, en geen van beide mag steunen op het onderzoek dat de ander al heeft gedaan.

Dat voelt voor u als één en dezelfde vraag, twee keer gesteld. Voor de bank en de notaris is het juridisch twee aparte verplichtingen. De bank moet weten met wie ze zaken doet voordat ze een rekening openhoudt of een betaling verwerkt. De notaris moet dat weten voordat hij een akte passeert, bijvoorbeeld bij de aankoop van een bedrijfspand of de oprichting van een vennootschap. Allebei heten dit "cliëntenonderzoek", en allebei moeten ze het zelf vaststellen — ook als u het al eerder aan een andere instelling heeft uitgelegd. Meer over wat dat onderzoek precies inhoudt leest u bij wat het cliëntenonderzoek van een bank precies inhoudt. Datzelfde patroon speelt trouwens ook binnen één sector: waarom de ene bank heel andere dingen vraagt dan de andere heeft dezelfde achtergrond — elke instelling maakt haar eigen afweging.

Waar deze dubbele plicht uit voortkomt

Dit volgt uit de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft), die instellingen zoals banken en notarissen verplicht om cliëntenonderzoek te doen, waaronder onderzoek naar de herkomst van vermogen. Deze wet is de Nederlandse uitwerking van de Europese antiwitwasrichtlijn (Richtlijn (EU) 2015/849), die ook de kern van dit onderzoek bepaalt: vaststellen wie de uiteindelijk belanghebbende is van een onderneming of transactie. Omdat de Wwft de onderzoeksplicht koppelt aan de instelling die de dienst verleent — en niet aan de klant of aan één centraal punt — ontstaat vanzelf de situatie dat bank en notaris, en trouwens ook andere partijen die onder de wet vallen, ieder hun eigen dossier moeten opbouwen. Welke partijen dat precies kunnen zijn, staat beschreven bij welke instellingen dit soort gegevens mogen vragen.