kan iemand UBO zijn puur door zeggenschap zonder aandelen

Ja, zeggenschap alleen is al genoeg

Iemand kan uiteindelijk belanghebbende zijn zonder één aandeel te bezitten. De definitie in Richtlijn (EU) 2015/849 kent twee aparte sporen: eigendom en zeggenschap. Het eigendomsspoor werkt met een percentage aandelen of kapitaalbelang. Het zeggenschapsspoor werkt met "op andere wijze controle uitoefenen" — en dat is precies de categorie waar bestuurders met doorslaggevend stemrecht, houders van een prioriteitsaandeel met bijzondere rechten, of iemand met een volmacht die feitelijk de beslissingen stuurt, in terechtkomen. Deze twee sporen staan los van elkaar. Iemand met 0% van de aandelen maar met een statutair vastgelegd vetorecht over investeringsbesluiten kan dus alsnog UBO zijn.

In de praktijk komt dit spoor vooral naar boven als niemand via aandelen boven de gebruikelijke drempel uitkomt, of als de zeggenschap via een constructie is losgekoppeld van het eigendom — denk aan stemrechtloze aandelen tegenover gewone aandelen, of aan een trust- of stemovereenkomst. Welke concrete situaties onder "andere wijze van controle" vallen, staat uitgewerkt in de pagina over de criteria die bepalen of iemand uiteindelijk belanghebbende is. Bij dossiers waar geen enkele natuurlijke persoon via eigendom óf zeggenschap boven de drempel komt, geldt een ander mechanisme dat in de pagina over de pseudo-UBO als niemand boven de drempel uitkomt staat beschreven — dat is een andere route dan het zeggenschapsspoor hierboven en moet er niet mee verward worden.

Waar dat in de richtlijn staat

De grondslag is de definitie van "uiteindelijk belanghebbende" in Richtlijn (EU) 2015/849, die naast het criterium van eigendom expliciet het criterium van controle via andere middelen opneemt. De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme vertaalt dit naar de verplichting van instellingen om bij het cliëntenonderzoek ook dit zeggenschapsspoor te onderzoeken, niet alleen het aandelenpercentage.