wat als ik geen bewijs meer heb van waar mijn geld vandaan komt

Ontbrekend bewijs vervang je door alternatieve onderbouwing

Een instelling vraagt bewijs omdat zij zelf cliëntenonderzoek moet doen onder de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme, niet omdat zij per se het originele stuk wil zien. Ontbreekt een bankafschrift, een jaaropgave of een oude koopovereenkomst, dan is de vraag steeds: welk ander stuk maakt de herkomst alsnog aannemelijk? Denk aan een uittreksel uit het Handelsregister met de oprichtingsdatum van de onderneming, een aanslag inkomstenbelasting van het betreffende jaar, een pensioenoverzicht, of een notariële akte die naar de oorspronkelijke transactie verwijst. Bij een reeks kleinere bedragen die samen een groter vermogen vormen, kan een opbouwredenering met beschikbare fragmenten vaak meer overtuigen dan het zoeken naar één ontbrekend origineel.

Belangrijk is het onderscheid dat instellingen vaak hanteren tussen de vraag naar de bron van een specifiek bedrag en de vraag naar de opbouw van het totale vermogen — het verschil tussen bron van middelen en bron van vermogen bepaalt namelijk welk bewijs relevant is. Voor spaargeld dat over meerdere jaren is opgebouwd zonder dat elk jaar nog gedocumenteerd is, bestaat een aparte aanpak die uitgaat van aannemelijkheid in plaats van volledigheid, beschreven bij spaargeld dat over jaren is opgebouwd. Een eigen verklaring, met wat wél voorhanden is als bijlage, is in de praktijk vaak het startpunt — niet het eindpunt.

Waar de onderzoeksplicht vandaan komt

De verplichting van banken, notarissen en andere instellingen om naar herkomst van vermogen te vragen volgt uit het cliëntenonderzoek in de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. Die wet schrijft niet voor welk exact document een cliënt moet aanleveren; zij verplicht de instelling om zelf te beoordelen of de aangeleverde onderbouwing voldoende is. Aanvullend legt de Handelsregisterwet 2007 een aantal ondernemingsgegevens vast, waaronder gegevens uit het UBO-register, die als achtergrondinformatie kunnen dienen wanneer directe bewijsstukken ontbreken.